KOLEKCJA WIKLINY WŁADYSŁAWA WOŁKOWSKIEGO

WŁADYSŁAW WOŁKOWSKI urodził się 25 maja 1902 roku w Sulisławicach koło Miechowa. Nazywany „Michałem Aniołem od Wikliny”. Studiował malarstwo, architekturę i pedagogikę w ASP w Warszawie. W latach 1926-27 i 1930-34, odbywał praktyki w szkołach rzemieślniczych i zakładach wikliniarskich. W latach 1937-38 i 1957-58 był kierownikiem artystycznym pracowni rzemiosła w Zakładzie dla Ociemniałych w Laskach pod Warszawą, pracował tez w innych instytucjach artystycznych, m. in.  Cepelii.  W 1937 r. na Światowej Wystawie w Paryżu współtworzył Pawilon Polski, który został nagrodzony Złotym Medalem. Tworzył używając wikliny, trzciny, słomy, sznurków konopnych i lnianych, drewna, piór (rzadziej metalu, szkła, mas plastycznych i bambusa).

W Muzeum Twórczości Władysława Wołkowskiego mieszczącym się w XIX wiecznym Dworku Machnickich  w Olkuszu można oglądać jego prace: meble konstruowane z wikliny, trzciny, drewna i sznurka; patery, makaty, wiklinowe portrety i pejzaże, wizerunki bóstw słowiańskich, pór roku, postacie z podań ludowych, postacie historyczne i z literatury wyobrażenia zwierząt, oraz ołtarze historii – kompozycje poświęcone powstaniu warszawskiemu, bitwie pod Grunwaldem, odsieczy wiedeńskiej.

   Strojeńce polskie to szczególne osiągnięcie Władysława Wołkowskiego. Według zamysłu artysty mające stanowić wyróżnik polskiego wnętrza, odwołujące się do tradycji barwnych makat i kilimów – kompozycje wykonane ze sznura konopnego, na drewnianym lub wiklinowym szkielecie.  Prace artysty wystawiane były m. in. W Niemczech, Francji, Szwajcarii, ZSRR, USA i Chinach.

„ Zadaniem strojeńców jest tworzyć w otoczeniu człowieka nastrój poetycki. Szczególnie potrzebne jest to w bogatej psychice polskiej, żądnej wzruszeń i urozmaiceń. Psychikę polską kształtowała bogata historia narodowa, pełna dramatycznych zdarzeń, tragedii i bohaterstwa. Toteż specjalnie  psychika polska potrzebuje ukojenia nerwowego, harmonii i spokoju”.

                                                                                      ( W. Wołkowski, „Moja koncepcja sztuki”)

GALERIA ZDJEC KOLEKCJI

im. dr BOGDANA Szczygła

KOLEKCJA SZTUKI I MALARSTWA CZARNEJ AFRYKI

im. prof. dr hab. ANNY i pilota LEONA KUBARSKICH

Patron - założyciel Bogdan Szczygieł

Urodził się 12 czerwca 1928 r w Olkuszu.W Olkuszu spędził dzieciństwo i lata szkolne, aż do matury w Gimnazjum im. Kazimierza Wielkiego w 1947r.Od najmłodszych lat był aktywnym członkiem, drużynowym i instruktorem (podharcmistrzem) w Związku Harcerstwa Polskiego. Ukończył studia stomatologiczne na Akademii Medycznej w Łodzi oraz medyczne na Śląskiej Akademii Medycznej. Pracując w Górniczym Ośrodku Zdrowia w Bolesławiu, w szpitalu w Olkuszu i Sanatorium Przeciwgruźliczym w Rabsztynie rozpoczął działalność społeczną w Związku Młodzieży Wiejskiej jako inicjator i organizator ruchu Rad Zdrowia i Higienizacji Wsi. Ruch ten prowadził na skalę ówczesnego powiatu i województwa. Z jego inicjatywy powstał w Olkuszu pierwszy bezalkoholowy klub młodej twórczej inteligencji „Bezaldar”, który funkcjonował w piwniczkach stylizowanych na krakowskie „Krzysztofory”.

Szczególne miejsce w życiu Bogdana Szczygła zajmowała Afryka, którą był zafascynowany już od wczesnego dzieciństwa. Po raz pierwszy zetknął się z nią w 1964 roku, gdy wyjechał jako ochotnik Serwice Civil International do Algierii, gdzie został szefem międzynarodowej ekipy medycznej w Tlemcen. Z tego okresu pochodzą jego pierwsze reportaże, które ukazały się w prasie krajowej „Zarzewiu” , „Dookoła świata” , „Tygodniku Kulturalnym” , „Morze” , „Przekrój” , „Kontynenty”. Pierwszą wydaną przez „Iskry” książką była - „Tubib wśród Nomadów”-1996r.

Fascynacja Czarnym Lądem przerodziła się w nałóg. W 1966 roku ponownie wyjechał do Afryki, tym razem do Republiki Niger. Przez jedenaście lat kierował oddziałem radiologicznym szpitala w Niamej – stolicy Nigru. Był też wykładowcą wydziału lekarskiego tamtejszego uniwersytetu oraz doradcą prezydenta Nigru do spraw ochrony zdrowia .Z zawodową wprost dociekliwością studiował historię, kulturę, sztukę, religię, folklor i mentalność Afrykańczyków co zaowocowało napisaniem kilku następnych książek jak: „Maska z Niama-Niama”-1970; „Rubikon czarnych dziewcząt”-1980; „Nieprzespany sen Afryki”-1982,II wydanie-1986 ; „W służbie czarnych ekscelencji”-1987; - kilka z nich przetłumaczono na język czeski , niemiecki i węgierski. Razem ze swą żoną – Bożeną zgromadził wielką kolekcję etnograficzną oraz zbiór dzieł sztuki afrykańskiej. Po powrocie do Polski obronił pracę doktorską na Akademii Medycznej w Krakowie Jest autorem kilkunastu prac z dziedziny radiologii i medycyny tropikalnej .Ponadto kontynuował działalność społeczną w Towarzystwie Przyjaźni Polsko-Afrykańskiej. Organizował również wystawy i odczyty o tematyce afrykańskiej. Na przełomie 1979/80 kierował wyprawą Ministerstwa Kultury i Sztuki do Nigerii, Beninu, Gabonu, Kamerunu, Konga i Zairu. W 1980 roku pracował w Kambodży – był szefem ekipy PCK. Książka „Mnisi w szafranowych szatach”- 1984 związana jest z pobytem dr Szczygła w tym kraju. Historia Polski , zwłaszcza okres odzyskiwania Niepodległości i II Rzeczpospolita była również jego wielką pasją. Napisał na ten temat kilka książek: „Z całego świata tamta strona” –1984, „Akcja pod Bezdanami”, „Błąd na epoletach”, „Z trudu naszego i znoju”. W życiu kierował się zasadą – przede wszystkim praca dla dobra innych, dla dobra ogółu. Satysfakcją dla niego były liczne odznaczenia państwowe, resortowe i społeczne. Wśród nich – nadany przez Radę Państwa – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski , Złota i Srebrna odznaka za Ratowanie Zabytków oraz Krzyż Oficerski Legii Honorowej Republiki Niger. Zmarł 1 grudnia 1986 r.

  GALERIA KOLEKCJI BOGDANA SZCZYGŁA

Historia Muzeum

Darowizna dr Bogdana Szczygła i Bożeny Szczygieł poczyniona w 1971 roku była początkiem historii olkuskiego muzeum afrykanistycznego. Następnie olkuską kolekcję wzbogacili inni darczyńcy m.in. Hubert Sylwestrzak, Józef Lis, Anna i Cyprian Kosińscy, Maria i Jacek Pietrzykowie,

M. Mamadou, Josef Tesar, Witold Serwatko, Idrissa Talfi, Jerzy Rytych, Włodzimierz Zajączkowski, Jerzy Kukucz, Grzegorz Łubczyk, Anna i Karol Bortkiewicz, Jacek Łapott, Kazimierz Kluczewski, Jan Skurzak, Irena i Zbigniew Możdżeń .

W początkowym okresie eksponaty mieściły się w budynku przy ul Szpitalnej 11, gdzie dawniej była wytwórnia młynków do kawy będąca własnością ojca dr Szczygła. W 1984 roku całą kolekcję przeniesiono do budynku (oficyny) dawnego olkuskiego szpitala mieszczącego się przy ul. Szpitalnej 32. Wystrój wnętrza był dziełem grupy osób pracujących społecznie pod kierunkiem dr Szczygła. Była to młodzież licealna oraz studenci etnologii z Uniwersytetu Wrocławskiego z dr Barbarą Kopydłowską. Przed kilku laty z inicjatywy pracowników Miejskiego Ośrodka Kultury przeprowadzono remont i oddano do użytku nowe sale ekspozycyjne. W skład nowej ekspozycji , którą zaaranżowali mgr Jacek Łapott i mgr Jolanta Koziarowska wchodzą eksponaty typowo związane z kulturą materialną i sztuką Tuaregów. Są to rzeźby wykonane w drewnie i metalu, broń , instrumenty muzyczne, biżuteria, kolekcja masek oraz tkactwo i wyroby ze skóry plemion Czarnej Afryki egzystujących nad Zatoką Gwinejską oraz Kotliną Konga.

W 2005 roku całą ekspozycję – liczącą około 1000 eksponatów – przeniesiono do nowo odremontowanych pomieszczeń znajdujących się w tym samym budynku przy ul. Szpitalnej nr 32 . Autorami aranżacji nowej ekspozycji są: Elżbieta Banyś – Sowula, Klaudia Zub. Prezentowana ekspozycja podzielona została na kilka działów dotyczących kultury Afryki , przyrody , sztuki , geologii i archeologii .

Darowizny prof. dr hab. Anny i pilota Leona Kubarskich

czynione sukcesywnie na rzecz muzeum od 2001 roku zaowocowały otwarciem w lutym 2007 roku odrębnego działu pn. Kolekcja sztuki i malarstwa Czarnej Afryki im. prof. dr hab.Anny i pilota Leona Kubarskich. Obecnie kolekcjaliczy ponad 900 obiektów, na które składają się min.: obrazy, malachitowe rzeźby, naszyjniki, bransolety, wyroby z kości słoniowej (ze szczególnie interesującym zbiorem główek z oryginalnymi uczesaniami afrykańskimi. Nie brak też w kolekcji fetyszy, masek, fajek, trójnogów, tkanin, haftów, lasek i płaskorzeźb.

Prof. dr hab.med. Anna Koźmińska - Kubarska ma ukończone studia prawnicze i lekarskie. Od roku 1969 pracowała w Afryce na Uniwersytetach w Zairze, jako profesor zwyczajny,  przez wiele lat - dziekan dla spraw nauki Wydziału lekarskiego Uniwersytetu w Lubumbashi, kierownik Katedry i Kliniki Dermatologii i Wenerologii. Jest autorem i współautorem książek i podręczników z dziedziny medycyny i wielu prac naukowych. W czasie wojny 1939 - 1945 była żołnierzem Armii Krajowej, początkowo jako kierownik zespołu kolportażu prasy podziemnej w Warszawie, a następnie - min. ze względu na biegłą znajomość języków obcych - jako kurier na szlakach do krajów Europy Zachodniej (była żołnierzem słynnej „zagrody”, której wielu żołnierzy zginęło). Została aresztowana, osadzona na Pawiaku, była więźniem obozu koncentracyjnego w Ravensbruck w Niemczech. Za działalność żołnierską w czasie wojny została mianowana oficerem i odznaczona Krzyżem Walecznym oraz innymi odznaczeniami wojskowymi. Republika Zairu odznaczyła ją krzyżem zasługi za działalność na polu nauki i kultury dla tego kraju.

Leon Kubarski  oficer, pilot, żołnierz wojny polsko-niemieckiej, uczestnik walk września 1939r. W czasie lotu bojowego został ciężko, nieomal śmiertelnie ranny w powietrzu. Resztką przytomności udało mu się wylądować na polanie leśnej na styku linii frontu po naszej stronie. Wyleczył się z ciężkich ran i był żołnierzem Armii Krajowej. Brał udział w Powstaniu Warszawskim na pierwszej linii jako dowódca odcinka na Starym Mieście, a następnie - po przejściu kanałami - w walkach o Wisłę. Był dwukrotnie ranny w czasie Powstania, w tym raz ciężko. Udało mu się przeżyć. Za udział w walkach w szeregach Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militarii.